Nieuwe handvatten voor zwembadwaterkwaliteit onder de Omgevingswet

Wat betekent dit voor zwembadexploitanten? 

Tijdens onze ALV op dinsdag 9 juni 2026 gaf Henk Meijer, Hoofd afdeling Bouw & Techniek bij Koninklijke Sportfondsen Nederland B.V., een toelichting op de actuele stand van zaken rond de Omgevingswet en zwembadwaterkwaliteit. Centraal stonden de nieuwe handleiding en kennisbank zwembadwaterkwaliteit van de expertgroep VGT. Deze bieden zwembadexploitanten meer duidelijkheid over de beoordeling van afwijkingen, herstelmaatregelen en het gesprek met toezichthouders. 

Let op: dit artikel beschrijft de situatie zoals deze gold ten tijde van de lezing op 9 juni 2026. Toekomstige wijzigingen in wet- en regelgeving of nieuwe inzichten kunnen van invloed zijn op de inhoud.

Sinds de invoering van de Omgevingswet op 1 januari 2024 gelden voor zwembaden nieuwe kwaliteitseisen voor zwembadwater. Deze eisen zijn opgenomen in hoofdstuk 15 van het Besluit activiteiten leefomgeving, het Bal. In de praktijk bleek dat veel zwembaden moeite hebben met een aantal nieuwe parameters. Ook ontstond behoefte aan meer duidelijkheid over de manier waarop toezichthouders met afwijkingen omgaan. 

De expertgroep VGT, waarin onder andere toezichthouders, provincies, juristen, zwembaden, wellnesscentra, laboratoria en specialisten vertegenwoordigd waren, heeft daarom twee belangrijke documenten opgeleverd: de Handleiding zwembadwaterkwaliteit en de Kennisbank zwembadwaterkwaliteit. 

Deze documenten veranderen de wet niet. De normen uit het Bal blijven voorlopig gelden. Maar ze geven wél praktische handvatten om realistischer en proportioneler met afwijkingen om te gaan. 

Meer duidelijkheid bij afwijking

Een belangrijke uitkomst is dat een overschrijding van een kwaliteitseis niet automatisch hoeft te betekenen dat een bad direct moet sluiten. De handleiding helpt om per situatie te beoordelen welke reactie passend is. 

Daarbij wordt gekeken naar meerdere factoren: de hoogte van de afwijking, het daadwerkelijke gezondheidsrisico voor de gebruiker, de mogelijkheden om de waterkwaliteit te herstellen en de manier waarop de exploitant handelt. 

Voor zwembadexploitanten is vooral dat laatste belangrijk. Wie een afwijking serieus neemt, passende maatregelen treft, dit goed vastlegt en tijdig contact zoekt met het bevoegd gezag, staat sterker in het toezichttraject. De handleiding ondersteunt daarmee een meer proportionele manier van toezicht houden en handhaven. 

Ruimere waarden en andere beoordeling 

Voor een aantal parameters waar zwembaden in de praktijk vaak tegenaan lopen, heeft de VGT ruimere waarden of een andere manier van beoordelen voorgesteld. Dat geeft meer ruimte om met afwijkingen om te gaan, zonder de veiligheid van bezoekers uit het oog te verliezen. 

Parameter	Eerder/Bal-nrom	Nieuwe beoordeling/voorgestelde maatregel	Toelichting
Chloraat bij buitenbaden	30	100	Buitenbaden lopen door zon, warmte en chloorverbruik sneller tegen hogere chloraatwaarden aan. Met deze verruiming kan naar verwachting een groot deel van de buitenbaden aan de beoordeling voldoen.
Trihalomethanen binnenbaden	50 µg/l	100 µg/l	De beoordelingsruimte wordt verruimd, waardoor meer binnenbaden binnen een realistische bandbreedte vallen.
Trihalomethanen buitenbaden	50 µg/l	200 µg/l	Voor buitenbaden wordt een ruimere waarde gehanteerd dan voor binnenbaden, passend bij de praktijk en blootstellingssituatie.
Bromaat	100	2.000	De waarde wordt met een factor 20 verruimd. Volgens de toelichting vanuit de VGT blijft dit binnen een veilige marge.
Waterstofcarbonaat	Kwaliteitseis	Richtwaarde	Waterstofcarbonaat is vooral van belang voor de balans van het zwembadwater en wordt niet gezien als een directe gezondheidsrisicoparameter. Daarom wordt voorgesteld hier niet op dezelfde manier op te handhaven.

De wettelijke normen uit het Bal blijven dus bestaan, maar de handleiding en voorgestelde maatwerkregels geven provincies en toezichthouders meer houvast om de praktijk werkbaar te beoordelen. Voor zwembadexploitanten betekent dit dat zij beter kunnen onderbouwen waarom een afwijking wel of niet direct tot sluiting of zware handhaving zou moeten leiden. 

Praktische kennisbank voor herstelmaatregelen 

Naast de handleiding is ook de kennisbank zwembadwaterkwaliteit ontwikkeld. Deze kennisbank geeft per parameter inzicht in de achtergrond, mogelijke oorzaken van afwijkingen, gezondheidsrisico’s en herstelmaatregelen. 

Een belangrijk onderdeel is de maatregelenmatrix. Daarin is te zien welke maatregelen effectief zijn bij welke parameter. Dat is waardevol, omdat een maatregel die voor de ene parameter goed werkt, voor een andere parameter minder geschikt kan zijn of zelfs een negatief effect kan hebben. 

De kennisbank helpt exploitanten daardoor om gerichter keuzes te maken. Niet alleen om een afwijking op te lossen, maar ook om structureel te werken aan beter beheer van de waterkwaliteit. 

Wat betekent dit voor zwembadexploitanten? 

De belangrijkste opbrengst van het werk van de VGT is meer duidelijkheid. Zwembadexploitanten hebben nu beter onderbouwde handvatten om afwijkingen te beoordelen, herstelmaatregelen te kiezen en het gesprek met toezichthouders aan te gaan. 

Dat vraagt wel om zorgvuldig handelen. Bij een afwijking blijft het belangrijk om: 

• de situatie goed vast te leggen; 
• te beoordelen of er een gezondheidsrisico is voor gebruikers; 
• passende herstelmaatregelen te nemen; 
• waar nodig een plan van aanpak te maken; 
• tijdig contact te zoeken met het bevoegd gezag. 

Wie dit goed organiseert, kan laten zien dat er verantwoord wordt gehandeld. Daarmee ontstaat meer ruimte voor maatwerk en een passende beoordeling. 

Belangrijke stap voor de branche

De handleiding en kennisbank zijn een belangrijke stap voor de zwembadbranche. Ze zorgen voor meer duidelijkheid over complexe regelgeving en helpen om toezicht en handhaving beter te laten aansluiten bij de praktijk. 

Voor WiZZ-leden bieden de documenten concrete ondersteuning om veilig en verantwoord open te blijven, ook wanneer de waterkwaliteit tijdelijk afwijkt van een norm. WiZZ adviseert haar leden dan ook om de handleiding en kennisbank actief te gebruiken en bij afwijkingen goed voorbereid het gesprek met het bevoegd gezag aan te gaan. 

De inhoud is gebaseerd op de lezing en toelichting van Henk Meijer.