In het zwembad werk je dagelijks met verschillende badgasten. De meeste zijn vriendelijk, maar soms gaat iemand over jouw grens: een vervelende opmerking, iemand die te dichtbij komt of ander gedrag dat jij niet prettig vindt. Grenzen stellen kan soms lastig voelen, omdat je klantgericht en vriendelijk wilt blijven. Maar jouw veiligheid is net zo belangrijk is als die van bezoekers. In dit artikel lees je hoe je grensoverschrijdend gedrag herkent, hoe je duidelijk je grenzen aangeeft en wat je wel en niet hoeft te accepteren.
Zo herken je grensoverschrijdend gedrag
Grensoverschrijdend gedrag kan in het zwembad vele vormen aannemen. Volgens de Sociaal Economische Raad is grensoverschrijdend gedrag een verzamelterm voor alle vormen van gedrag waarbij de ene persoon de grenzen van de andere persoon niet respecteert: fysiek, verbaal of non-verbaal. Het kan dreigend, intimiderend of vernederend voelen, maar soms ook heel subtiel zijn.
Heel belangrijk: jouw gevoel is leidend. Als iemand iets doet of zegt waardoor jij je onveilig, ongemakkelijk of onder druk gezet voelt, dan is dat grensoverschrijdend.
Let daarbij niet alleen op wat iemand doet, maar vooral op wat het met jou doet:
- voel je spanning?
- klap je dicht?
- twijfel je of je moet ingrijpen?
- voelt het alsof iemand té dichtbij komt, verbaal of fysiek?
Dat zijn signalen dat jouw grens mogelijk wordt overschreden en dat je mag handelen.
Sociale veiligheid betekent iets anders voor iedereen
Wat voor de één onschuldig lijkt, kan voor een ander juist kwetsend of bedreigend zijn. Iedereen heeft namelijk andere ervaringen, grenzen en persoonlijkheden. Een opmerking waar jouw collega om kan lachen, kan voor jou wel raken. En omgekeerd.
Ook hoe je je op dat moment voelt speelt mee. Ben je moe, gestrest of zit je middenin een drukke dienst? Dan ben je misschien prikkelbaarder en komen opmerkingen of gedrag harder binnen. Dat is heel normaal. Hoe je je ook voelt, neem je eigen reactie altijd serieus. Als iets niet goed voelt, dan hoef je het niet weg te wuiven of te doen alsof het ‘wel meevalt’. Jouw beleving telt en het is oké om dat uit te spreken. Daarmee help je niet alleen jezelf, maar draag je ook bij een sociaal veilige werkcultuur waarin iedereen zich veilig kan en durft uit te spreken.
Duidelijk of subtiel grensoverschrijdend gedrag
Grensoverschrijdend gedrag is soms heel duidelijk: schelden, agressie, seksueel getinte opmerkingen of intimidatie. Maar in het zwembad gebeurt het vaak subtieler:
- Iemand die lichamelijk contact maakt onder het mom van ‘een grapje’
- Een ouder die zich bemoeit met je les op een opdringerige manier
- Vaste bezoekers die steeds persoonlijkere vragen stellen
- Pubers die grenzen opzoeken en je uitdagen tijdens toezicht
Vaak voel je het meteen: iets klopt er niet, je voelt je ongemakkelijk of twijfelt of je moet ingrijpen. Dat zijn signalen dat jouw grens wordt overschreden. Het maakt daarbij niet uit of iemand het bewust of onbewust doet. Jouw gevoel gaat voor de bedoeling van de ander. En als je twijfelt, kun je het altijd bespreken met een collega. Vaak herkennen anderen ongewenst gedrag en kunnen ze met je meedenken over hoe je kunt reageren.
Klantvriendelijkheid versus je eigen grenzen
In het zwembad wil je dat iedereen zich welkom voelt. Klantgericht werken hoort daarbij. Maar klantgericht betekent niet dat je alles moet toelaten. Jij en je collega’s hebben net zoveel recht op een sociaal veilige omgeving als de badgasten.
Sommige medewerkers twijfelen om iemand aan te spreken op ongewenst gedrag. Het kan voelen alsof je ‘streng’ of ‘onvriendelijk’ bent als je iemand aanspreekt. Vaak is het tegenovergestelde waar. Grenzen stellen is juist professioneel. Het laat zien dat jij duidelijk bent, dat regels gelden voor iedereen en dat jij je werk serieus neemt. Bovendien voelen bezoekers zich vaak veiliger wanneer jij en je collega’s rustig, helder en consequent optreden. Kortom, je mag dus altijd iets zeggen als iemand over jouw grens gaat, juist in een klantgerichte omgeving.
Zo geef je op een assertieve manier je grenzen aan
Vind je het lastig om iemand op ongewenst gedrag aan ge spreken? Dat is heel begrijpelijk. Zeker langs het bad, waar het snel druk of chaotisch kan zijn, helpt het om vaste zinnen paraat te hebben. Zo houd je het gesprek duidelijk, kort en professioneel.
Hierbij kun je drie eenvoudige stappen gebruiken:
- Benoem wat je ziet of hoort
“Ik merk dat u/je erg dichtbij komt staan, dat vind ik niet prettig.”
“Ik hoor u/je net (vul zelf in) zeggen.” - Geef je grens aan
“Dat gedrag is voor mij niet oké.”
“Ik wil u/je vragen daarmee te stoppen.” - Wees duidelijk over de gevolgen als het gedrag doorgaat
“Als dit doorgaat, beëindig ik dit gesprek.”
“Als dit niet stopt, moet ik u/je vragen het zwembad te verlaten.”
Deze aanpak sluit aan bij de afspraken uit het Protocol Vrolijk en Veilig. Daarin staat dat je bij grensoverschrijdend gedrag mag ingrijpen en dat de organisatie je daarbij moet ondersteunen.
Je staat er niet alleen voor
Blijkt een assertieve houding lastig? Bespreek het gerust met je leidinggevende. Veel zwembaden bieden bovendien trainingen in assertiviteit of omgaan met lastige situaties. Je staat er dus niet alleen voor.
Lees ook: zo draag jij als medewerker bij aan een sociaal veilige cultuur in het zwembad.
Oefen lastige situatie met het Dilemmaspel
Het Dilemmaspel helpt je om herkenbare, soms lastige momenten met bezoekers te bespreken. Het spel bevat themakaarten met echte situaties die jij tijdens een dienst kunt tegenkomen. Door er met collega’s over te sparren, merk je hoe verschillende iedereen reageert en welke afspraken jullie als team willen maken.
In het spel zitten bijvoorbeeld kaartjes zoals:
- “Het is een warme zondagmiddag. Het zwembad is vol en ook bij de horeca is het druk. De middag gaat gepaard met zwemplezier, maar ook met jongeren die elkaar treiteren of afval achterlaten in de horeca. Ze zijn onderling baldadig of ze dagen jou uit. Hoe spreek jij een groepje jongeren aan?”
- “Je merkt dat een groepje jongens om je collega heen zwermt en het gesprek willen aangaan. Ze hebben overduidelijk interesse en willen iets van hem/haar. Hoe zou jij hier op reageren wanneer je dit bij een collega ziet gebeuren?”
Door dit soort situaties samen te bespreken, hoor je hoe collega’s ermee omgaan, ontdek je welke keuzes jijzelf zou maken en merk je waar je als team één lijn wilt trekken. Dat maakt het makkelijker en veiliger om in tijdens een echte situatie te reageren wanneer een badgast over jouw grens gaat.
Een veilige sfeer begint bij jou én je team
Een veilige werkomgeving creëer je niet alleen. Door als team dezelfde afspraken te maken en elkaar te steunen, wordt grenzen stellen makkelijker en vanzelfsprekender. Wanneer jij duidelijk bent over wat je wel en niet accepteert, help je niet alleen jezelf, maar ook je collega’s en alle badgasten. Zo draag je stap voor stap bij aan een zwembad waarin iedereen zich veilig, gerespecteerd en prettig voelt. Elke dienst opnieuw.
Lees ook: Samenwerken met verschillende generaties: zo benut je elkaars kracht.
